به هوش باشیم (2)
درود.میخوام سعی کنم بنا به توصیه ی خانم دیانا فلک را سقف بشکافم و طرحی نو دراندازم.
تغذيه درماني در بيماران ديابتي:
تغذيه درماني تو كنترل ديابت مهمترين نقش رو ايفا مي كنه. (تعریف از خودمون نباشه !)هدف از تغذيه درماني در ديابت، حفظ مقدار قند خون در محدوده طبيعي، بهبود سطح چربيهاي خون، كاهش فشار خون، درمان و جلوگيري از عوارض ديابت (مثل بيماريهاي قلبي عروقي، رتينوپاتي(مشکلات چشمی که در نهایت به کوری ختم میشه)، نفروپاتي(عوارض کلیوی که بعدا بیشتر راجع بهش بحث میکنیم) و نيز برآوردن نيازهاي تغذيه اي فرد ه
در کل دو نوع دیابت داریم نوع1 و نوع 2(البته بگم ها این نوع تقسیم بندی دیگه منسوخ شده و تو مقالات یه جور دیگه تقسیم بندی میکنن علتش رو بعدا میگم).
در ديابت نوع 1،که هورمون انسولین در بدن یا تولید نمیشه یا کم تولید میشه باید اون رو (انسولین رو!!)به بدن تزریق کرد انسولین خوراکی تو ایران نیست( البته من شنیدم یکی از دانشجویان رشته نانوتکنولوژی پزشکی دانگاه تهران موضوع تزش تولید انسولین خوراکیه اونم برای اولین بار در ایران ) به همین دلیل یعنی تزریق انسولین غذا بايد در زمان معين و مطابق با اثر انسولين تزريقي خورده بشه.انسولین تزریقی مثل انسولین تولیدی تو بدن و البته مثل هر داروی دیگه یه زمان شروع اثر داره(که مدت زمانیه که پس از تزریق بدن آستیناش رو بالا میزنه و شروع به کار میکنه)و یه پیک اثر(که به زمانی میگن که انسولین حسابی گرم شده و بیشترین اثر خودش رو میذاره)و حالا وظیفه متخصص تغذیه اینه که اولا انواع انسولین رو بشناسه ثانیا بدونه پیک اثر هر کدومش کیه؟بعد بیاد زمان اوج اثر انسولين رو ، با زمان بالا رفتن قند خون بعد از غذا، د همزمان کنه تا اگه بخواد قند خون بالاتر از حد طبیعی بشه و آدم رو اذیت کنه انسولین اونو بشونه سر جاش! .
به طور خیلی ساده:
نوع غذا درصد تبديل به گلوكز زمان تبديل
كربوهيدرات ساده 0 30-15 دقيقه
كربوهيدرات كمپلكس 0-90 90-30 دقيقه
پروتئين 58% 4-3 ساعت
چربي 0-10 چندين ساعت
یه چیزی تو پرانتز بگم تو بدن پروتئن و چربی هم میتونن طی یه مکانیسم هایی به قند تبدیل بشن و قند خون رو بالا ببرن.-
براي جلوگيري از بروز هايپوگلايسمي(همون افتادن قند خونه و زمانی میگن که قند خون کمتر از 75 یا به قول بعضی کتابا 80 بشه) از حذف وعدههاي غذايي بايد پرهیز بشه .
- براي افرادي كه انسولين دريافت مي كنند، جلوگيري از افزايش وزن، مسأله مهمیه. انسولين درماني امكان اضافه وزن را افزايش مي ده. انجام فعاليت فيزيكي منظم، بهترين راه براي جلوگيري از افزايش وزن ناشي از مصرف انسولينه.
- براي صرف ميان وعده هايي كه در برنامه غذايي طراحي نشده بوده هم احتياج به تزريق انسولينه البته اینکه چند واحد تزریق بشه باید پزشکتون بهتون بگه.
- براي جلوگيري از هايپوگلايسمي، توزيع كالري در طول روز اهميت داره. يه الگوي رايج اينه كه 20% كل كالري روزانه به صبحانه، 35% به ناهار، 30% به شام و 15% به وعده آخر شب اختصاص داده بشه. وعده قبل از خواب، براي جلوگيري از هايپوگلايسمي در هنگام خواب توصيه مي شه.
- با اين وجود ممكنه براي هر فرد و هر سبک زندگي(همون لایف استایل معروف!)، توزيع متفاوتي از كالري انجام بشه. در مورد توزيع كربوهيدرات ها، بهتره در هر وعده غذايي 5–2 واحد كربوهيدرات (حدود 60 گرم) مصرف بشه(البته بگم منظور کربوهیرات پیچیده است وگرنه متخصصین تغذیه فتوا دادن مصرف کربوهیدرات های ساده به جز یه مورد خیلی خاص که بعدا میگم برا دیابتی ها حرامه!!!).
در ديابت نوع 2(که انسولین هست اما دیگه کسی تو بدن ازش حساب نمی بره و اگه بخوایم علمی صحبت کنیم گیرنده هاش تو بدن خوب کار نمی کنن)، محدوديت كالري و كاهش وزن به حد متوسط _یعنی مثلا 5-9 کیلو کاهش وزن_ كنترل قند خون، كاهش مقاومت به انسولين، بهبود ديس ليپيدمي(اختلال در چربی های خون) و كاهش فشارخون مي شه، حتي اگر فرد به وزن نرمال نرسيده باشه. اين كاهش وزن وقتي بيشترين اثر و فايده را داره كه بلافاصله بعد از تشخيص ديابت نوع 2 اعمال بشه يعني وقتي كه ترشح انسولين هنوز به حد كافي صورت مي گيره فقط همه ازش بی حسابن!.
محدوديت كالري، بيشتر و سريعتر از كاهش وزن، قند خون را در افراد ديابتي كنترل مي كنه. يعني مسأله كالري در ديابت نوع 2، مهمتر از مسأله وزنه. اين محدوديت بايد طوري باشه كه فرد 500-250 كالري كمتر از دريافت روزانه خود، دريافت كنه. در كل براي افرادي كه وزن نرمال و فعاليت متوسط دارند، kcal 30 به ازاي كيلوگرم وزن در روز، براي افراد كم فعاليت كه هدف كاهش وزن دارند kg/ kcal 25 و به منظور افزايش وزن kg/ kcal35 انرژي توصيه مي شود.
مكمل ويتامين / مينرال بطور روتين در افراد ديابتي تجويز نمي شه. به نظر مي رسه تنها در افرادي كه كمبود تغذيه اي دارن و نيز در مواردي همچون حاملگي و شيردهي، مصرف رژيم هاي بسيار كم كالري، گياهخواري، سالمندي، گليكوزوري(حضور نامبارک نا میمون قند در ادرار!) و نيز در بيماراني كه تحت درمان كلينيكي شديد هستن، مكمل ها جواب مي ده.
- كروم عنصريه كه از آن به عنوان ( فاكتور تحمل گلوكز ) ياد مي شه و روي عملكرد انسولين تأثير مي گذاره. در حيوانات آزمايشگاهي كمبود كروم باعث افزايش قند، كلسترول و تري گليسيريد خون مي شه، با اين وجود، تأييد مصرف مكمل كروم در بهبود سطح قند و چربي خون در افراد ديابتي از نظر علمي هنوز مورد تأثير نيست و در دست مطالعه است و به نظر مي رسه كه بسته به درجه كمبود كروم و مقدار تحمل گلوكز، پاسخ افراد ديابتي به مكمل كروم متفاوت باشه. تجويز مكمل كروم فقط در صورت وجود علائم كمبود اين عنصر، توصيه مي شه.
- در افرادي كه قند خون در آنها كنترل نمي شه و يا آنهايي كه ديورتيك (داروهای ادرار آور)دريافت ميكنن، مكمل منيزيوم مفيده. كمبود منيزيوم باعث كاهش حساسيت به انسولين مي شه. ..
- مصرف سير در مقادير زياد به نظر مي رسه باعث كاهش قند و چربي خون در افراد ديابتي مي شه.
- سلنيوم ديده شده كه خطر بيماريهاي قلبي عروقي و پرفشاري خون را کاهش میده.
- پتاسيم اغلب باعث كاهش فشارخون مي شه و ديده شده كه كمبود پتاسيم عدم تحمل گلوكز را وخيم تر مي كنه.
- واناديوم در يك سري مطالعات ديده شده كه در افراد ديابتي حساسيت به انسولين را افزايش داده و نياز به انسولين را كاهش مي ده
ادامه دارد....
شاداب و تندرست باشید.